Кафедра вышэйшай матэматыкі

 
 

Бягучыя навіны

27 красавіка 2016 года  

ВІНШУЕМ:

Чопіка А.А. 2 курса ФІТ

Чысцякова М.В. 1 курса ФІТ

Пракаповіча Я.М. 1 курса ТАР

Хархалёва В.В. 1 курса ФІТ

каторыя атрымалі дыпломы III ступені ў Рэспубліканскай алімпіядзе па матэматыцы для ўстаноў вышэйшай адукацыі, якія забяспечваюць падрыхтоўку спецыялістаў інжынерна-тэхнічнага профілю!

 

Агульныя звесткі аб кафедры 

Адрас:  220006, г. Мінск, вул.  Свярдлова 13а, корпус 4, аўд.  205 (загадчык кафедры), 318, 309, 206, 204

Тэлефон:  (8-017) 327 10 20

E-mail:  [email protected]

Загадчык  кафедры:  дацэнт, кандыдат фіз.-мат. навук  Пыжкова Вольга Мікалаеўна

Тэлефон:  (8-017) 327 10 20

Гісторыя кафедры вышэйшай матэматыкі (з 1930г. па ц.ч.)   (даты стварэння і развіцця кафедры)

Кафедра працуе з часу стварэння ўніверсітэта (Беларускага лесатэхнічнага інстытута) у 1930 і доўгі час мела назву кафедры вышэйшай матэматыкі (ВМ) і фізікі. Першым загадчыкам (1930-1941 гг .; 1944-1946 гг.) быў дацэнт Дракін Васіль Мікалаевіч. Кафедра была нешматлікая: у 1940 г. на ёй працавалі 4 выкладчыкі, у тым ліку два дацэнты, старшы выкладчык і асістэнт. У 1946 г. пасля вылучэння самастойнай кафедры фізікі ў склад ранейшай кафедры былі ўключаны выкладчыкі па тэарэтычнай механіцы, і з 1946 да 1964 г. яна называлася кафедрай ВМ і тэарэтычнай механікі, а з 1964 года пасля стварэння асобнай кафедры тэарэтычнай механікі - кафедрай ВМ. У далейшым кафедрай ВМ загадвалі: прафесар Арленка Міхаіл Іванавіч (1946-1958 гг.), дацэнты Адзярыха Серафім Якаўлевіч (1958-1966 гг.), Сяржанаў Анатолій Яфімавіч (1966-1970 гг.), Астроўскі Яўгеній Антонавіч (1970-1972 гг.), Усцінаў Міхаіл Дзмітрыевіч (1972- 1976 гг. і 1980-1985 гг.).

У 1976-1980 гг. абавязкі загадчыка кафедры былі ўскладзеныя на старшага выкладчыка Яновіча Уладзіміра Іванавіча. З кастрычніка 1986 года кафедрай ВМ загадваў доктар фізіка-матэматычных навук прафесар Марчанка Уладзімір Мацвеевіч.

Да 1972 тэматыка навуковай дзейнасці кафедры галоўным чынам была звязана з тэматыкай навуковых інтарэсаў яе лідара - загадчыка кафедры. 

Так, у перыяд з 1930 па 1941 г. і з 1944 г. па 1946 асноўная тэматыка навуковых даследаванняў была звязана з ужываннем матэматыкі да вырашэння практычных задач, з даследаваннямі ў галіне матэматычнай статыстыкі. У прыватнасці, была атрымана формула росту насаджэнняў па дыяметры і вышыні, якая выкарыстоўваецца пры вырашэнні практычных задач, а таксама ў курсе таксацыі. Даследавана дынаміка змены вышынь дрэў, пачынаючы з моманту з'яўлення ўсходаў, і ў працэсе далейшага развіцця. Сярэдняя вышыня насаджэнняў вылічаецца па формуле Дракіна-Вуеўскага, дзе a - верхняя мяжа росту, e = 2,71 - лік Непера, m - паказчык росту крывой, k - каэфіцыент, t - узрост насаджэння. Гэтую формулу выкарыстоўваюць да гэтага часу ў курсах таксацыі не толькі ў нашай краіне, але і ў Балгарыі, Чэхіі і іншых краінах.

У наступныя гады (1946-1958 гг.) даследаванні, якія праводзіліся супрацоўнікамі кафедры, былі звязаны з рашэннем тэхнічных задач у абласцях гідраўлікі, рацыянальнай механікі, меліярацыі. Вучэбна-метадычная дзейнасць была накіравана на распрацоўку методыкі выкладання курсу вышэйшай матэматыкі і курсу матэматыкі ў сярэдняй школе. У гэты перыяд былі выдадзены 2 падручніка па курсе "Вышэйшая матэматыка" і па курсе матэматыкі для сярэдняй школы "Геаметрычныя практыкаванні на доказ".

Навуковыя даследаванні, якія праводзіліся на кафедры пад кіраўніцтвам дацэнта С.Я. Адзярыха (1958-1966 гг.), былі звязаны з рашэннем практычных задач у розных галінах народнай гаспадаркі, у прыватнасці, у галіне меліярацыі, гідратэхнікі. У галіне навукова-метадычнай дзейнасці праца супрацоўнікаў была накіравана на паляпшэнне методыкі выкладання матэматыкі, на метадычнае забеспячэнне новых курсаў. У сувязі з бурным развіццём хімічнай прамысловасці і патрэбай у тэхнічных кадрах была пастаўлена задача аб пашырэнні профілю падрыхтоўкі маладых спецыялістаў. У сувязі з гэтым у 1961 г. інстытут рэарганізуецца ў тэхналагічны і пачынаецца падрыхтоўка інжынераў-механікаў і інжынераў-хімікаў-тэхнолагаў для галін хімічнай прамысловасці. Усё гэта запатрабавала ад кафедры пашырэння метадычнага забеспячэння лекцыйных курсаў з улікам профілю спецыяльнасцяў. У 1964 г. са складу кафедры была выдзелена кафедра тэарэтычнай механікі.

Пад кіраўніцтвам (1966-1970 гг.) дацэнта А.Я. Сяржанава атрымалі далейшае развіццё практычныя прыкладанні матэматычных метадаў. Даследаванні былі звязаны з рашэннем геадэзічных задач, вымярэннямі на аэрафотаздымках, выкананымі шчыліннай камерай. Навукова-метадычная дзейнасць была накіравана на паляпшэнне методыкі выкладання матэматыкі.

Даследаванні, якія праводзіліся на кафедры ў перыяд з 1970 па 1972 г., былі звязаны з рашэннем краявых задач і методыкай выкладання матэматыкі ў ВНУ і сярэдняй школе, сувязі школы з ВНУ, былі выдадзеныя адпаведныя дапаможнікі.

Істотна пашырылася кола навуковых даследаванняў і тэматыка навукова-метадычнай дзейнасці кафедры з 1972 г. у перыяд кіраўніцтва ёю дацэнтам М.Д. Усцінавым і старшым выкладчыкам У.І. Яновічам. Асноўныя навуковыя вынікі дацэнта Усцінава М.Д. былі звязаны з даследаваннем аналітычных рашэнняў ураўненняў аднамернага плыні газу і іх праграмамі. Вынікі гэтых даследаванняў былі апублікаваныя ў цэнтральным друку. Працягваліся даследаванні і ў галіне прыкладанняў матэматыкі. Так, навуковая дзейнасць старшага выкладчыка Гарбатовіч Жанны Мікалаеўны была звязана з рашэннем шэрагу задач мадэлявання плоскіх перасекаў па наперад зададзеных умовах.

Атрыманыя вынікі выкарыстаны для пабудовы геаметрычнай мадэлі лямешна-адвальнай паверхні, параметры якой ўтрымліваюць параметры яе разгорткі. Гэтыя даследаванні былі аднымі з першых у Рэспубліцы па матэматычнаму мадэляванні лямешна-адвальных паверхняў і завяршыліся абаронай кандыдацкай дысертацыі па гэтай тэматыцы. У гэты перыяд склад кафедры пашырыўся і адпаведна істотна пашырылася тэматыка навуковых даследаванняў: краявыя задачы - Алешчанка Людміла 

Мікалаеўна, Звяровіч Людміла Феліксаўна, звычайныя дыферэнцыяльныя ўраўненні - Жылевіч Лідзія Іосіфаўна, ўраўненні з прыватнымі вытворнымі - Астроўскі Яўген Антонавіч, вылічальная матэматыка - Салаўёва Ірына Фёдараўна і інш. Рознымі прыкладаннямі матэматычных метадаў у гідрааэрамеханіцы і гідрадынаміцы разам з М.Д. Усцінавым займаліся дацэнты Яцэнка Анатоль Валянцінавіч і Воўк Анатоль Мацвеевіч. У гэтыя ж гады пачынаюцца актыўныя даследаванні ў галіне матэматычнай тэорыі кіравання ў складаных дынамічных сістэмах - Асмыковіч Іван Кузьміч, Гарахавік Святлана Якаўлеўна, Ігнаценка Васіль Васільевіч, Яновіч Уладзімір Іванавіч, Марчанка Уладзімір Мацвеевіч і інш.

З 1974 г. на кафедры атрымала шырокае развіццё работа па рэферыраванню навуковых часопісаў па профілю спецыяльнасцяў з мэтай вывучэння патрабаванняў па матэматычнай падрыхтоўцы спецыялістаў і больш цеснага ўзаемадзеяння са спецыяльнымі кафедрамі. Вялікі ўклад у гэтую працу ўнеслі ўсе выкладчыкі. Выдадзеныя імі вучэбна-метадычныя дапаможнікі стварылі базу для павышэння ўзроўню арганізацыі навучальнага працэсу, распрацоўвалася пры гэтым і метадычнае забеспячэнне новых курсаў.
Кафедра ВМ з'явілася ініцыятарам укаранення ў навучальны працэс электронна-лічбавых вылічальных машын (ЭВМ-МІР-2). Гэтая праца праводзілася з 1976 г. У яе ўнеслі вялікі ўклад супрацоўнікі кафедры Усцінаў Міхаіл Дзмітрыевіч, Рысюк Мікалай Антонавіч, Янкоў Рыгор Іванавіч, Дубкова Марыя Захараўна. Выдаецца дапаможнік для навучання як выкладчыкаў кафедры ВМ, так і выкладчыкаў іншых кафедр, што дазволіла ўкараніць "ЭВМ-МІР-2" у навучальны працэс і навукова-даследчую працу.

Вялікі ўклад у метадычнае забеспячэнне навучальнага працэсу ўнёс прафесар Воднеў Уладзімір Трафімавіч. Пад яго кіраўніцтвам і пры непасрэдным удзеле падрыхтаваны і выдадзены навучальныя дапаможнікі па дыферэнцыяльнай геаметрыі, якія атрымалі ўсеагульнае прызнанне ў Рэспубліцы Беларусь і за яе межамі, сумесна з выкладчыкамі БДУ - дацэнтамі Н.Ф. Навумавічам і А.Ф. Навумавічам праведзена вялікая праца па забеспячэнні пераемнасці выкладання школьнай і вузаўскай матэматыкі, у прыватнасці, падрыхтаваны і выдадзены "Школьны матэматычны слоўнік", "Матэматычны слоўнік вышэйшай школы", "Асноўныя матэматычныя формулы", якія папулярныя не толькі ў школьнікаў і студэнтаў, але і ў выкладчыкаў ВНУ. Па вучэбна-метадычных дапаможніках прафесара В.Т. Воднева навучаюцца студэнты ў краінах СНД. Яны былі пераведзены на шэраг еўрапейскіх моў (венгерская, іспанская, французская).

З 1986 г. пачынаецца чарговы этап у развіцці кафедры ВМ - гэта, перш за ўсё, узмацненне матэрыяльна-тэхнічнай базы кафедры са стварэннем кафедральнага парку персанальных кампутараў, развіццё даследаванняў у фундаментальных абласцях матэматыкі і яе прыкладанняў з з'яўленнем так званай «платнай» навукі - розных навуковых грантаў, адкрыццё пры кафедры аспірантуры (1992-2005 гг.) з падрыхтоўкай па дзвюх спецыяльнасцях: дыферэнцыяльных раўнаннях і матэматычнай кібернетыцы, гэта і ўзвядзенне навукова-метадычнай дзейнасці ў ранг навукі з распрацоўкай узроўневай тэхналогіі навучання і інш.