Навуковая школа

 

Навуковая школа па інфармацыйных сістэмах і тэхналогіях
у лесаўпарадкаванні і лясной гаспадарцы

1. Заснавальнік - Захараў Васіль Кірылавіч, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, Заслужаны дзеяч навукі БССР, заг. кафедры лясной таксацыі і лесаўпарадкавання (1949-1966 гг.)

2. Год стварэння - 1949

3. Навуковы кіраўнік школы - Атрошчанка Алег Аляксандравіч, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, Заслужаны лесавод Рэспублiкi Беларусь, ганаровы доктар Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай лесатэхнічнай акадэміі, прафесар кафедры лесаўпарадкавання, галоўны канструктар ІСКЛГ.

4. Асноўныя напрамкі навуковых даследаванняў, якія праводзяцца ў рамках навуковай школы:

  • сучасныя накірункі развіцця, метады і тэхналогіі лесаўпарадкавання;

  • метады і тэхналогіі лясной таксацыі;

  • выбарковая лесаінвентарызацыя матэматыка-статыстычным
    метадам;

  • бесперапыннае лесаўпарадкаванне з выкарыстаннем ГІС-тэхналогій;

  • ўчастковы метад лесаўпарадкавання і праектавання мэтавага лесавырошчвання;

  • ўстойлівае кіраванне і развіцце лясоў. Сістэмы, крытэрыі і індыкатары. Сістэма лясной сертыфікацыі;

  • аптымізацыя пароднай і узроставай структуры лясоў;

  • разлік і аптымізацыя памеру лесакарыстання;

  • таксацыя і ўлік лясоў. Прагноз дынамікі ляснога фонду;

  • сартыментацыя лесасечнага фонду і ўлік нарыхтаванай лесапрадукцыі;

  • мадэляванне прыросту і прадукцыйнасці дрэвастояў;

  • геаінфармацыйныя сістэмы ў лесаўпарадкаванні і лясной гаспадарцы;

  • інфармацыйная сістэма кіравання лясной гаспадаркай;

  • сістэмы навігацыі, мабільныя сродкі збору і перадачы звестак;

  • аўтаматызаваныя сістэмы апрацоўкі лесаўпарадкавальнай інфармацыі;

  • сістэмы дыстанцыйнага зандавання лясоў;

  • сістэма аэракасмічнага маніторынгу лясоў;

  • базы і банкі звестак лесаўпарадкавальнай інфармацыі;

  • камп'ютэрныя тэхналогіі ў лясной гаспадарцы;

  • ландшафтна-экалагічны падыход да кіравання лясамі і ляснымі рэсурсамі;

  • аўтаматызаваная сістэма ляснога картаграфавання.

5. Колькасны і якасны склад навуковай школы
Усяго: 26 дактароў і кандыдатаў навук, з іх:
дактароў навук - 6 (Захараў В.К., Ермакоў В.Я., Янушка А.Д., Галавачоў А.С., Арэшчанка У .Д., Атрошчанка А.А.);
кандыдатаў навук - 20 (Мірошнікаў У.С., Труль А.А., Кісялёў А.Ф., Сіроткін Ю.Дз., Міхнюк Дз.У.,  Гояў А.В ., Севасцьянаў В.Д., Машкоўскі У.П., Тоўкач І.У., Сяўко А.А., Цай С.С., Буй А.А., Кулагін А.П., Зорын В.П., Мінкевіч С.І., Ильючык М.А., Пушкін А.А., Кавалеўскі С.У., Сідзельнік М.Я., Азарчык Р.У.)

Дзеючая навуковая школа: Усяго - 15, з іх: Дактароў навук - 1 (Атрошчанка А.А.); Кандыдатаў навук - 13 (Машкоўскі У.П., Тоўкач І.У., Сяўко А.А., Цай С.С,  Буй А.А., Кулагін А.П., Зорын В.П., Мінкевіч С.І., Ильючык М.А.,  Пушкін А.А.,  Кавалеўскі С.У., Сідзельнік М.Я., Азарчык Р.У.).  Маладых вучоных да 35 гадоў - 12.  Дактары і кандыдаты навук, падрыхтаваныя на кафедры лесаўпарадкавання з 1980 па 2010 год: Ермакоў В.Я. (1985), Атрошчанка А.А. (1986), Янушка А.Д. (1997); кандыдаты навук: Мірошнікаў В.С. (1956), Труль А.А. (1955). Кісялёў А.Ф. (1960), Сіроткін Ю.Дз. (1961), Міхнюк Дз.У. (1968), Машкоўскі У.П. (1989), Тоўкач І.У. (1997),  Сяўко А.А. (1997),  Цай С.С. (2000),  Буй А.А. (1997),  Кулагін А.П. (1997), Зорын В.П. (2005),  Мінкевіч С.І. (2003),  Ильючык М.А. (2004), Пушкін А.А. (2004), Кавалеўскі С.У. (2008), Сідзельнік М.Я. (2010).
Са складу навуковай школы кафедры лесаўпарадкавання многія навукоўцы займалі кіруючыя пасады:

  • прафесар, доктар с.х. навук Янушка А.Д. працаваў прарэктарам па навуковай рабоце БТІ, заг. кафедры эканомікі і арганізацыі;

  • прафесар, доктар эканамічных навук Галавачоў А.С. працаваў прарэктарам па навуковай рабоце Інстытута кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, заг. кафедры эканомікі;

  • Мірошнікаў У.С., кандыдат с.г. навук, дацэнт, загадчык кафедры лясной таксацыі і лесаўпарадкавання ў 1967-1977 гадах;

  • Сіроткін Ю.Дз. кандыдат с.х. навук, дацэнт, заг. кафедры лясных культур, дэкан лесагаспадарчага і завочнага факультэтаў.

Прайшлі аспіранцкую падрыхтоўку і паспяхова абаранілі кандыдацкія дысертацыі замежныя спецыялісты: Сірыі - Аль Джэбаві Зіяд, Нікарагуа - Францызка Марына Круз, В'етнама - Да Суан Аан і Ле Нгок Ань.

Асноўныя навуковыя вынікі, найбольш значныя распрацоўкі, колькасць падрыхтаваных дактароў і кандыдатаў навук

Выканана навуковае і метадычнае абгрунтаванне Інфармацыйнай сістэмы кіравання лясной гаспадаркай Рэспублікі Беларусь (галоўны канструктар ІСКЛГ прафесар, доктар сельскагаспадарчых навук Атрошчанка А.А.). Сумесна з ДНВА «Агат» і УП «Белдзяржлес» распрацаваны і ўстаноўлены ў лясгасах рэспублікі т.зв. "Аўтаматызаваныя працоўныя месцы" (АПМ):

 

  • АПМ «Лесакарыстання»;

  • АПМ «Справаздачнасць прадпрыемства»;

  • АПМ «Адмін».

Створана айчынная геаінфармацыйная сістэма - ГІС «Лясныя рэсурсы» і сумесна з НВА «Белінвестлес» ўстаноўлена ва ўсіх  лясгасах рэспублікі. Распрацаваны ўчастковы метад лесаўпарадкавання і тэхнічны праект.
Распрацаваны тэхнічны праект дыстанцыйнага зандавання лясоў, выкарыстаны УП «Белдзяржлес» пры стварэнні сістэмы аэракасмічнага маніторынгу лясоў. Створана аўтаматызаваная сістэма лясной картаграфавання пад АС Windows, якая дазваляе атрымаць планава-картаграфічныя матэрыялы на аснове звестак базавага і бесперапыннага лесаўпарадкавання, звестак аэрафотаздымкі лясоў і геаінфармацыйнай сістэмы «Лясныя рэсурсы». Новая тэхналогія ўкаранёна ў вытворчасці УП «Белдзяржлес». Прырост і адпад дрэвастояў, памер галоўнага карыстання па групах і катэгорыях лясоў з прагнозам да 2020 года,  РУП «Белдзяржлес». Распрацавана методыка і тэхналогія вызначэння лесасек пры складанні плана высечак (алгарытм, дапаможныя табліцы і графікі). Створаны электронныя глебавыя карты для ўсіх лясгасаў рэспублікі, аптымальная пародная і ўзроставая структура лясоў. Распрацаваны праграмы пераходу да аптымальнай пароднай і узроставай структуры лясоў: ВЛГА, лясгасы, УП «Белдзяржлес».

Асноўныя навуковыя манаграфіі, падручнікі
1. Захараў В.К. Метады прамысловай сартыментацыі лесу па пнях, Мн, 1957.

2. Захараў В.К. Новае ў лясной таксацыі, Мн., 1966

3. Захараў В.К. Лясная таксацыя. Мн., 1967.

4. Лесатаксацыйны даведнік, 1959, 1962.

5. Атрошчанка А.А. Навукова-тэхнічныя дасягненні ў лесаўпарадкаванні за мяжой і іх выкарыстанне ў Беларусі, Мн., 1992.

6. Атрошчанка А.А., Тоўкач І.У. Геаінфармацыйныя сістэмы ў лясной гаспадарцы: практыкум Мн., БДТУ, 2003.

7. Атрошчанка А.А. Мадэляванне росту лесу і лесагаспадарчых працэсаў: Манаграфія, Мн. БДТУ, 2004.

8. Атрошчанка А.А. Лясная таксацыя. Вучэбны дапаможнік. Мн., 2009.

9. Атрошчанка А.А., Дзямід М.П., ​​Мінкевіч С.І. Лясная таксацыя. Практыкум, Мн., БДТУ, 2007.

10. Атрошчанка А.А. Камп'ютэрныя тэхналогіі ў лясной гаспадарцы. Вучэбны дапаможнік. Мн., БДТУ, 2004.

11. Ермакоў В.Я. Лесаўпарадкаванне. Вучэбнай дапаможнік. (1975, 1982, 1993).

12. Ермакоў В.Я., Атрошчанка А.А., Дзямід М.П. Лесаўпарадкаванне. Мн., БДТУ, 2002.

Навуковыя публікацыі ў замежных выданнях

1. Мінкевіч С.І. Удасканаленне вокамерна-вымяральнага метаду пры палявых лесаінвентарызацыйных работах. IX Міжнародная канферэнцыя маладых навукоўцаў «Лясы Еўразіі», Інстытут дэндралогіі ПАН, г. Курнікаў, Польшча, 24-30.05.2009.

2. Мінкевіч С.І. Развіццё сістэмы лесаўпарадкавання і ляснога маніторынгу ў Беларусі. Міжнародны форум «Міжрэгіянальныя праблемы экалагічнай бяспекі», Адэскі дзяржаўны экалагічны універсітэт (ОГЭКУ), Украіна, 14-16.10.2009.

3. Мінкевіч С.І. Growth and yield models for Scots pine dominated forests in Belarus using sample plots data for forest management. 21. Jahrestagung. Setion Forstliche Biometrie und Informatik, Tharandt, Deutschland, 21-22.09.2009.

Навуковыя сувязі з айчыннымі навуковымі арганізацыямі і міжнароднай навуковай супольнасцю

Падтрымліваюцца навуковыя сувязі з Еўрапейскім інстытутам лесу (Фінляндыя), Фінскім навукова-даследчым інстытутам лясной гаспадаркі, Маскоўскім універсітэтам Лесу, Нацыянальным лесатэхнічным універсітэтам Украіны, Санкт-Пецярбургскім цэнтрам па лясной гаспадарцы і лясной прамысловасці, Шведскім сельскагаспадарчым універсітэтам, універсітэтам горада Фрайбурга, універсітэтам горада Гёцінгена (Германія), Інстытутам Лесу НАН Беларусі, Гомельскім дзяржаўным універсітэтам ім. Францыска Скарыны і інш.

Грамадскае прызнанне навуковай школы Ганаровыя навуковыя званні, атрыманыя членамі навуковай школы: Атрошчанка А.А. - Заслужаны лесавод Рэспублiкi Беларусь (1998), Ганаровы доктар Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай лесатэхнічнага акадэміі (2000). Ермакоў В.Я. - Заслужаны лесавод Рэспублiкi Беларусь (1991).